Pedagogika Montessori

Sylwetka Marii Montessori

Maria Montessori urodziła się w Chiaravalle (Włochy) w 1870 roku, zmarła w 1952 roku w Holandii. Była pierwszą kobietą we Włoszech, która ukończyła studia medyczne i otrzymała dyplom lekarza medycyny. Po uzyskaniu doktoratu z psychiatrii się oddała pracy pedagogicznej. Maria Montessori była również aktywnym członkiem Międzynarodowej Ligi dla Wychowania Dzieci Niepełnosprawnych. Pracując wedug założeń swojej metody z tymi dziećmi, osiągnęła lepsze wyniki nauczania niż inni nauczyciele w szkołach tradycyjnych.

Pierwsze Przedszkole – tzw. Case dei Bambini – Montessori utworzyła w Rzymie w 1907 roku. Była jedną z największych reformatorek wychowania przedszkolnego. Twórczyni „metody Montessori”, która kładzie nacisk na umożliwienie dziecku swobodnej aktywności oraz kształcenie jego zmysłów. Maria Montessori krytykowała współczesną sobie szkołę, której symbolem była dla niej „szkolna ławka” – wyrażająca bezruch i tłumienie aktywności dzieci.

Jej metodyka nauczania oraz idee wychowania szybko się upowszechniły we wielu krajach i są popularne do dziś. Za wybitne osiągnięcia pedagogiczne i przesłania humanistyczne, zawarte w ideach swojej metody wychowawczej Maria Montessori była wyróżniana tytułami Doktora Honoris Causa. Na Uniwersytecie w Sorbonie otrzymała Krzyż Legii Honorowej. Była wielokrotnie nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla.

Podstawowe zasady wychowania według Montessori

Swobodny wybór

Charakterystyczną cechą przedszkolnej i szkolnej pedagogiki Marii Montessori jest zasada wolnego wyboru zajęć, albo krótko: „swobodnej pracy”. W obrębie przygotowanego otoczenia dziecko wybiera sobie przedmiot działań i samo ustala tempo i czas uczenia się oraz stopień trudności. Również do dziecka należy wybór ewentualnego partnera. Ono zatem w istotnej mierze współdecyduje o przebiegu procesu kształcenia w przygotowanym do tego celu otoczeniu, samo kieruje swoim uczeniem się i działaniem. W ten sposób naprowadza się je na umiejętność korzystania z wolności

Zasada swobodnego wyboru materiału.

W sali przedszkolnej wszystkie materiały są zawsze dostępne, ułożone tematycznie na półkach, w zasięgu ręki dziecka. Dziecko samodzielnie podejmuje decyzję, z którym materiałem będzie pracować.

Zasada swobodnego wyboru miejsca pracy

Dziecko nie musi pracować w swojej grupie. Może przejść do grupy drugiej, trzeciej lub do grupy szkolnej. Pracować może na stole, na podłodze, na korytarzu, na parapecie, na tarasie czy w ogrodzie. Tam, gdzie zdecyduje i gdzie pozwalają na to granice naszego rozsądku i możliwości organizacyjnych. Oczywistym jest, że dziecko jest zawsze obserwowane przez nauczycieli.

Zasada swobodnego wyboru czasu pracy

Niemożliwe jest określenie, kiedy dziecko ma się zajmować wymyślonymi przez nas tematami. Według założeń Pedagogiki Montessori, to dziecko informuje nas, że właśnie teraz zdecydowało, że będzie zajmować się np. nauką literek lub wiązaniem sznurowadeł, lub będzie uczyć się nazw kolorów. Będzie to robiło tak długo, jak zechce: dwie minuty, dwie godziny lub dwa tygodnie, codziennie rano lub raz w tygodniu, po podwieczorku lub w każdym innym czasie.

Zasada swobodnego wyboru formy pracy

Dziecko wie, że ma prawo do pracy w ciszy, że nikt nie będzie mu przeszkadzał. Wie także, że nikt nie będzie mu pomagał, jeśli pomoc jest niepotrzebna. Samodzielnie wybrało sobie temat pracy, pracuje wtedy, kiedy zechciało, będzie pracowało to tak długo jak długo praca ta będzie dla niego atrakcyjna i będzie sprawiała mu przyjemność. Jeśli w grupie jest 30 dzieci każde może robić coś innego. Jeśli dwoje lub troje dzieci postanawia zrobić coś wspólnie, to robią to wspólnie.

Zasada porządku

Każdy przedmiot w przedszkolu ma swoje miejsce – skąd został wzięty, tam zostaje odniesiony. Podobnie – każda osoba także ma swoje miejsce i wie, co do niej należy. To proste – dzieci kochają porządek. Porządek w otoczeniu – porządek w sercu.

Zasada ograniczenia

Dzieci nie mogą robić tego co chcą i nie są partnerami nauczyciela. Ograniczeniu, regułom i zasadom postępowania, podlegają wszystkie elementy życia.

Zasada izolowania trudności

Dziecko lubi wyzwania – ale nie wtedy, gdy musi poradzić sobie jednocześnie z wieloma problemami i wymaganiami. Jeśli na przykład chodzi o temat kolorów, wtedy charakter materiałów ogranicza się do koloru, pomijając kształt albo wagę. Sztuka konstrukcji materiałów Montessori polega na pomijaniu wszystkiego, co mogłoby odwracać uwagę od właściwych funkcji.

Zasada transferu

Każdy z materiałów to “ogniwo”, logicznie powiązane w długi “łańcuch”. Każde “ogniwo” zawiera w sobie cechy materiału poprzednio wprowadzonego plus jedna cecha więcej. Informacje, kompetencje, umiejętności opanowane podczas pracy z materiałem dziecko przenosi na otoczenie. Przenoszenie cech w obrębie materiału i przenoszenie umiejętności na otaczające dziecko środowisko, to właśnie zasada transferu.

Zasada własnego działania i powtarzania

Typowe dla nabywania nowych umiejętności jest intensywne zwrócenie się dziecka ku określonej dziedzinie ludzkich działań, a wraz z tym fenomen powtarzania. Założeniem jest, że dziecko rozwija się zgodnie z programem wyznaczonym własnymi zainteresowaniami, potrzebami, możliwościami intelektualnymi, fizycznymi, itp. Jeżeli ma potrzebę powtarzania czynności należy to akceptować.

Zasada samokontroli

Materiał montessoriański jest tak skonstruowany, że pozwala dzieciom, samodzielnie stwierdzić, czy daną pracę wykonały dobrze czy źle. W którym miejscu nastąpiła pomyłka i jak ten błąd naprawić.

Niepubliczne Anglojęzyczne Przedszkole Montessori Bajtuś 3
ul. św. Józefa 64
44-200 Rybnik

Poniedziałek-piątek:
6.30 - 17.00